Trang chủ >> Môi trường sống

Cần đưa An ninh môi trường vào nội dung quản lý Nhà nước

01-11-2017 - 09:52

DN&TH; An ninh môi trường (ANMT) cấu thành an ninh quốc gia và là điều kiện của phát triển bền vững. Để đảm bảo ANMT, PGS. TS Phạm Danh Sơn - Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh, về quản lý, cần có những quy định cụ thể và đưa ANMT vào nội dung quản lý Nhà nước về tài nguyên môi trường và phát triển bền vững các cấp độ.

An ninh môi trường đến từ đâu?

Theo cách chuyên gia về môi trường, ANMT không đồng nhất với tình trạng ô nhiễm, sự xuống cấp, suy thoái, suy giảm chất lượng môi trường nhưng đó là hạt nhân mà khi ở trạng thái nào đó sẽ tác động nên đồng thời mạnh mẽ của con người gây mất ổn định kinh tế, xã hội.

Các nguy cơ, đe dọa từ môi trường đến từ: hoạt động phát triển không hoặc ít thiên thiện mới môi trường; bất cập trong quản lý và thay đổi của bản thân môi trường. Cụ thể, các báo cáo hiện trạng MT quốc gia hay theo chuyên đề đều xác định rõ những động lực (Driving) và sức ép, áp lực (Pressure) đối với MT. Tính chất “nâu” trong hoạt động phát triển ở nước ta trong một thời gian dài đã tích lúy về để lại hệ quá xấu với MT, trở thành những nguy hiểm hay mối đe dọa MT.

Theo đánh giá của Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, bên cạnh những thành tựu, kết quả tích cực thì những bất cập, yếu kém trong quản lý MT đã được các cơ quan có thẩm quyền chỉ ra. Bất cập, yếu kém trong quản lý, đặc biệt là trong xử lý, khắc phục các điểm nóng MT làm tích lũy, gia tăng mức độ ô nhiễm MT, xuống cấp về chất lượng các thành phần MT để rồi cuối cùng trở thành những nguy hiểm hay mối đe dọa về MT. Thêm nữa, tác động tiêu cực của các hiện tượng thiên nhiên như Biến đổi khí hậu, thiên tai, thảm họa tự nhiên,...ngày càng nhiều và rõ rệt ở nước ta làm tăng các nguy hiểm hay mối đe dọa MT đối phát triển bền vững.

Làm gì để đảm bảo an ninh môi trường?

ANMT cấu thành an ninh quốc gia và là điều kiện của phát triển bền vững. Trạng thái MT nước ta hiện diên nhiều điểm nóng. Phản ứng xã hội đang gia tăng đến mức ngày càng nhiều đích thân lãnh đạo chính quyền các cấp phải thực hiện đối thoại để giải tỏa bức xúc xã hội và giải quyết. Thiệt hại, mất mát về kinh tế có nguồn gốc từ tài nguyên môi trường cũng ngày càng lớn (Ước tính của Bộ Tài nguyên và Môi trường và các tổ chức quốc tế cho thấy hiện nay khoảng 3-5% GDP mỗi năm).

PGS.TS Phạm Danh Sơn - Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, để đảm bảo ANMT, về quản lý, trên cơ sở Luật Bảo vệ môi trường (Điều 5, khoản 9) có những quy quy định cụ thể và đưa ANMT vào nội dung quản lý Nhà nước về tài nguyên môi trường và phát triển bền vững các cấp độ, bao gồm từ chiến lược, quy hoạch, kế hoạch bảo vệ môi trường cho đến các chính sách phát triển bền vững. Các báo cáo hiện trạng MT quốc gia và địa phương được công bố định kỳ 5 năm, hàng năm cũng cần có nội dung đề cập về ANMT...

Cũng theo PGS.TS Phạm Danh Sơn, về nghiên cứu khoa học xúc tiến nghiên cứu về ANMT làm căn cứ khoa học và thực hiện đưa nội dung ANMT vào hoạt động quản lý phát triển bền vững, trong đó có bộ chỉ số ANMT cho quốc gia và địa phương với các hướng dẫn phù hợp. Cùng với đó, cần sự tham gia của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp VACNE, tập trung vào các hoạt động cộng đồng. Bởi đây là một chủ thể quan trọng của ANMT, nhất là ở khía cạnh phản ứng xã hội (cộng đồng). Cũng cần tính tới việc ban hành Chiến lược quốc gia về ANMT với tầm nhìn đến năm 2035 để phát triển bền vững.

 

Báo cáo Hệ sinh thái Thiên niên kỷ xác định 6 chỉ báo ANMT toàn cầu, gồm: Suy giảm sinh học và tuyệt chủng có quy mô lớn nhất trên Trái đất; vùng biển đánh bắt cá toàn cầu đang bị đe dọa do khai thác cạn kiệt hoặc môi trường sống bị hủy hoại; đất đai nhiều vùng bị thoái hóa do xói mòn, ô nhiễm hay sa mạc hóa; biến đổi khí hậu và suy giảm tầng ozon; cạn kiệt và ô nhiễm các nguồn nước ngọt; sự biến đổi các chu trình sinh – địa hóa cơ bản.

 

Bộ chỉ báo ANMT cho phát triển bền vững bao gồm 3 nhóm chỉ báo thành phần chính: nhóm chỉ báo về ngưỡng chất lượng các thành phần môi trường; nhóm chỉ báo về phản ứng xã hội và nhóm chỉ báo về suy giảm, mất mát, thiệt hại kinh tế.

 

 

 

Hải Trung Kim

 

Gửi bình luận của bạn
  • Mới cập nhật
  • Xem nhiều
x