Thứ hai, 23/05/2022, 16:24

[email protected]

024.6657.6928 / 0988.009.916

© Chỉ được phát hành lại thông tin khi có sự đồng ý bằng văn bản của
Tạp chí Doanh nghiệp và Thương hiệu nông thôn

Nhịp sống doanh nghiệp Văn hóa

Phong tục cổ truyền - nét đẹp xưa cần gìn giữ và phát huy 

DNTH: Những ngày đông giá đang bớt dần sự lạnh lẽo. Những tờ lịch cuối cùng được gỡ xuống cũng là lúc báo hiệu Tết cổ truyền đang đến gần.

Từ xa xưa, tết Nguyên đán là một chuỗi ngày được bắt đầu từ 23 tháng Chạp đến hết rằm tháng Giêng, trong đó 23 tháng Chạp được gọi là Tết ông Công, ông Táo (Táo Quân), ngày tiễn các Táo về trời tấu trình với Ngọc Hoàng chuyện một năm của nhân gian. Tục tiễn ông Táo có từ xa xưa được truyền qua nhiều đời, là phong tục phổ quát rộng rãi khắp từ Nam chí Bắc.

Ngày 23 tháng Chạp hàng năm, khắp trong cả nước, Nhân dân đều có lễ tiễn các Táo về trời bằng cúng đồ ăn, hoa quả, vàng mã và nhất thiết phải có một vài con cá chép hoặc chim nhỏ. Cúng xong, người ta mang cá hoặc chim thả về với thiên nhiên. Tục lệ này được gọi là phóng sinh, một mỹ tục đẹp trải qua hàng nghìn năm, đến nay vẫn giữ nguyên giá trị.

Thả phóng sinh có từ bao giờ, do ai sáng tạo và phát triển như thế nào đến nay chưa ai nghiên cứu lý giải, nhưng người xưa đã để lại cho hậu thế một tư tưởng rất nhân văn về góc độ đối xử với thiên nhiên - cái nôi đã sản sinh ra nhân loại.

Con người được sinh ra và lớn lên là do thiên nhiên ban tặng, gia đình và xã hội cưu mang, nuôi dưỡng. Khi trưởng thành, mỗi người đều có bổn phận đền đáp ơn công dưỡng dục của gia đình và xã hội. Nhưng với thiên nhiên, bà mẹ lớn của nhân loại thì chẳng ai nhớ đến. Hàng ngày, hàng giờ con người đã, đang lấy đi của mẹ thiên nhiên rất nhiều thứ mà không hề đền đáp.

Anh002
Ngày tiễn ông Táo có một việc rất đẹp đó là thả phóng sinh cá hoặc chim mang tính nhân văn sâu sắc.  

Dân số thế giới ngày càng tăng, sức nặng đè lên mẹ đất, mẹ thiên nhiên ngày càng lớn, đi liền là sự bóc lột thiên nhiên ngày càng khốc liệt nhằm thoả mãn nhu cầu và lòng tham. Sự bóc lột ấy đã đẩy nhân loại đối mặt với rất nhiều thảm hoạ mà điển hình nhất là biến đổi khí hậu toàn cầu. Thiên nhiên đã và đang nổi giận với những trận bão lụt, động đất, băng tan, nạn đói, dịch bệnh phát sinh... xảy ra ở cấp độ khu vực và toàn cầu ngày càng nghiêm trọng, làm cho nhân loại phải bừng tỉnh.

Người ta nhớ đến rừng thì rừng cơ bản đã trơ trụi. Những gốc cây hàng trăm tuổi còn sót lại tiếp tục bị đào bới để làm cây cảnh, vườn sinh thái. Núi đồi ngày càng xác sơ, trơ trụi. Những gốc cây từ non xanh được mang về giâm ủ, tỷ lệ sống rất thấp, vô hình chung lại trở thành đống rác thải ngổn ngang. Hệ thống ao hồ tự nhiên bị san lấp để làm chỗ ở hoặc làm nơi sản xuất, mất chỗ chú ngụ của các loài thủy tộc. Sự đa dạng của hệ sinh thái và môi trường ngày càng mất cân bằng nghiêm trọng và dẫn đến hiện tượng chạm mưa là úng ngập vì mất chỗ chứa nước tự nhiên. Việc chống úng ngập ở đô thị, thì càng chống càng ngập. Còn trên các dòng sông cũng xảy ra việc khai thác cát làm thay đổi dòng chảy, dẫn đến sạt lở bờ sông, mất đất canh tác, đất thổ cư diễn ra ở nhiều nơi. Ở biển người ta khai thác thủy sản bằng thuốc nổ, bằng hoá chất và các loại lưới huỷ diệt, nhằm tận thu kiệt cùng tài nguyên, phải dẫn nhau đi đánh bắt xa bờ, rủi ro khôn lường.           

Tuy nhiên trong bức tranh màu xám, đó đây cũng nổi lên những điểm sáng về bảo vệ thiên nhiên. Điển hình là đồng bào các dân tộc suốt từ Nam chí Bắc có những phong tục đẹp về giữ gìn môi trường sống bằng các lệ tục: mở và đóng cửa rừng để khai thác bảo đảm sự cân bằng. Một số nơi có những khu rừng cấm thâm nghiêm, ít người dám vào khai thác vì có những huyền tích che phủ bảo vệ. Những câu chuyện bí ẩn, những hiện tượng rùng rợn đó góp phần ngăn chặn sự xâm hại và rất có ý nghĩa trong việc bảo vệ thiên nhiên, môi trường. Một ai đó bạo gan dám chặt cây ở rừng cấm mà bị phát hiện, thì chặt một phải trồng trả mười và bị phạt theo quy định của làng bản.

Anh001
Ngoài dịp Tết Táo Quân 23 tháng Chạp, người ta cũng thả phóng sinh vào dịp ngày rằm tháng Bảy âm lịch (ngày xá tội vong nhân) và cúng giải nghiệp của những người theo Đạo Mẫu.

Tuy nhiên những phong tục, luật tục đó chỉ là những điểm sáng nhỏ nhoi, khó nhân ra diện rộng. Còn từ góc độ thả phóng sinh cho thấy các bậc tiền nhân đã giáo dục toàn dân trả nợ thiên nhiên bằng câu chuyện mang màu sắc tâm linh sâu sắc, rất thiết thực, nhà nhà, người người, thế hệ nọ nối tiếp thế hệ kia đều có thể thực hiện được, là bài học rất có giá trị về mặt nhận thức. Ngoài dịp Tết Táo Quân 23 tháng Chạp, người ta cũng thả phóng sinh vào dịp ngày rằm tháng Bảy âm lịch (ngày xá tội vong nhân) và cúng giải nghiệp của những người theo Đạo Mẫu.

Hiện nay, Đảng và Nhà nước đã có Nghị quyết, chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường và có rất nhiều biện pháp được giảng dạy ở mọi cấp học, ở mọi nơi, mọi lứa tuổi nhưng việc bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường vẫn là vấn đề hết sức nan giải. Đó đây còn những vấn nạn khai thác rừng, săn bắn động vật hoang dã, săn tìm cá lạ ở biển khơi bằng khí Xyanua, mìn, lưới kích điện diễn ra chưa có hồi kết, cho nên rất cần cơ chế chính sách mạnh để bảo vệ.

Nhân loại đang mang nợ với mẹ thiên nhiên, bên cạnh "Tết trồng cây" do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động cách đây 62 năm, thì việc thả phóng sinh là phong tục đẹp mà mọi người, mọi nhà cần làm trong việc đền đáp lại thiên nhiên, mẹ đất. Để mỗi dịp tiễn các Táo về trời, cả nước sẽ có hàng triệu con chim, hàng chục triệu con cá được thả về với thiên nhiên góp phần bù đắp cho hệ sinh thái tự nhiên đang nghèo kiệt đi qua mỗi ngày. Các nhà khoa học đã cảnh báo lấy của thiên nhiên ở hiện tại, thì các thế hệ con cháu phải trả nợ, cứ tiếp tục lấy thì sự diệt vong của nhân loại sẽ chỉ còn là thời gian.

Nhân dịp ngày Tết tiễn Táo Quân về trời sắp đến, mọi người, mọi nhà hãy chung tay bù đắp lại cho thiên nhiên và môi trường sống. Việc tuy nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn trong thực hiện "vì môi trường xanh - sạch - đẹp". Chính vì vậy, thả phóng sinh một phong tục đẹp cần được gìn giữ và phát huy.

Văn Phương

Cùng chuyên mục

Gợi ý các điểm đón Giáng sinh và năm mới trên cả nước

Gợi ý các điểm đón Giáng sinh và năm mới trên cả nước

DNTH: Giáng sinh và năm mới 2021 đang cận kề, năm nay, nhiều điểm đến từ Bắc chí Nam đều đầu tư các chương trình lễ hội, khuyến mãi cuối năm cực hấp dẫn để thu hút du khách nội địa.
Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc 2019 thành công tốt đẹp, đồng thuận Tuyên bố Hà Nam

Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc 2019 thành công tốt đẹp, đồng thuận...

DNTH: Sau chuỗi sự kiện, các hoạt động văn hóa ý nghĩa diễn ra trong 3 ngày của Đại lễ Vesak LHQ 2019 do Giáo hội Phật giáo Việt Nam lần thứ 3 đăng cai tổ chức, sáng nay 14/5/2019, tại Trung tâm hội nghị quốc tế Tam Chúc, xã Ba Sao, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam đã tổ chức lễ bế mạc, ra Tuyên bố chung với nhiều nội dung đáng chú ý.
Quảng Ninh mở rộng cánh cửa đón bạn bè quốc tế năm Châu

Quảng Ninh mở rộng cánh cửa đón bạn bè quốc tế năm Châu

DNTH: Ngành Du lịch được coi là điểm sáng, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế, xã hội của tỉnh Quảng Ninh trong năm 2018. Với lợi thế Vịnh Hạ Long có hàng ngàn đảo đá và hang động kỳ thú còn được kếtnối tới Vịnh Bái Tử Long, như cánh tay dài vươn ra biển lớn. Theo đó là Sân bay, Cảng hàng không quốc tế mở cửa bầu trời, cùng với Cửa khẩu và Cảng biển mở rộng cánh cửa, đón du khách thập phương và bạn bè quốc tế năm Châu...
Giỗ Tổ Hùng Vương: Hội tụ tinh thần yêu nước, khơi nguồn sức mạnh dân tộc

Giỗ Tổ Hùng Vương: Hội tụ tinh thần yêu nước, khơi nguồn sức mạnh...

DNTH: Thái độ tôn kính Hùng Vương theo đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của các thế hệ người dân Việt Nam đã khiến cho Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ngày càng linh thiêng và sức lan tỏa sâu rộng trên mọi miền đất nước và kiều bào ta ở nước ngoài.
Festival Huế lần thứ XI năm 2020: “Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển – Huế luôn luôn mới”

Festival Huế lần thứ XI năm 2020: “Di sản văn hóa với hội nhập và...

Festival Huế lần thứ XI năm 2020 với chủ đề: “Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển – Huế luôn luôn mới” sẽ diễn ra từ 1 đến 6/4/2020. Festival Huế lần tứ XI hứa hẹn mang lại cho người tham dự những trải nghiệm mới lạ và độc đáo về văn hoá, lịch sử và nghệ thuật.
Gói bánh chưng ngày Tết, nét đẹp văn hóa Việt

Gói bánh chưng ngày Tết, nét đẹp văn hóa Việt

Tục gói bánh chưng ở nước ta có từ xa xưa, một giá trị truyền thống trường tồn với thời gian, đi cùng năm tháng lịch sử của dân tộc.
Ra mắt Tuyển Tập Thơ 91-94

Ra mắt Tuyển Tập Thơ 91-94

DN&TH; NXB Thanh niên vừa xuất bản cuốn “Tuyển Tập Thơ 91-94” của 40 tác giả là thành viên Câu lạc bộ Yêu Văn Thơ khóa 91-94 thuộc nhóm cựu học sinh Phổ thông trung học Hà Nội khóa 1991-1994.
Nghệ An: Khai mạc chương trình “Thắm tình hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào” năm 2019

Nghệ An: Khai mạc chương trình “Thắm tình hữu nghị đặc biệt Việt...

Sáng 15/11, tại TP Vinh (Nghệ An) Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức chương trình “Thắm tình hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào” năm 2019.